与可许惠所画舒景以诗督之
苏洵 〔宋朝〕
枯松怪石霜竹枝，中有可爱知者谁。
我能知之不能说，欲说常恐天真非。
羡君笔端有新意，倏忽万状成一挥。
使我忘言惟独笑，意所欲说辄见之。
问胡为然笑不答，无乃君亦难为辞。
昼行书空夜画被，方其得意尤若痴。
纷纷落纸不自惜，坐客争夺相谩欺。
贵豪满前谢不与，独许见赠怜我衰。
我当枕簟卧其下，暮续膏火朝忘炊。
门前剥喙不须应，老病人谁称我为。
古诗译文
画面中绘有枯萎的老松、怪异的岩石和经霜的竹子，这般景致中蕴含的可爱之处，除了知音又有谁能知晓？
我心里明白这其中的妙处，却难以用言语表达；想要诉说时，又担心一旦说出口，那天然真趣便消失了。
羡慕你笔端常出新意，顷刻之间，万千气象一挥而就。
这让我只能忘言，独自微笑，因为我心中所想表达的意境，都能在你的画中见到。
问你为何如此，你笑了却不回答，难道是你也觉得难以措辞吗？
你白天走路时用手指在空中比划作画，夜里在被子上描绘构思，当你得意忘形时，简直像个痴迷的人。
你随手画成的作品纷纷落在纸上，你自己都不爱惜，坐着的客人们争相抢夺，互相戏谑玩笑。
面前的权贵富豪们推辞着不要，唯独你怜惜我年老体衰，特意将画作赠予我。
我将把它挂在枕席之下卧看，从傍晚燃起蜡烛到清晨忘记烧火做饭（沉迷其中）。
门外有人敲门求见也不必答应，我这个老迈多病的人，世间还有谁会在意我呢？
古诗注解
- 与可：即北宋著名画家文同（字与可），苏轼的表兄。两人关系密切，常以诗画唱和。
- 舒景：指舒展、开阔的景象，此处指文同所画的山水风景画。
- 枯松怪石霜竹枝：这是文同画作中常见的题材。文同擅长画竹，也兼画山水，风格清劲古淡。
- 天真：指自然的本性，不加雕饰的艺术境界。
- 倏忽：极快的样子，形容文同作画速度快，挥洒自如。
- 书空：用手指在空中比划写字或画画。典故出自殷浩被贬后终日书空作“咄咄怪事”四字，此处借指文同沉浸于创作构思。
- 画被：在被子上的画图，形容文同连睡觉时都在构思画意，极其专注痴迷。
- 剥喙：敲门声。喙，鸟兽的嘴，引申为敲门工具或动作。
- 老病人：苏洵此时已年长且身体欠佳，自谦之词。
创作背景
这首诗作于宋仁宗嘉祐年间。当时苏洵与文同交情深厚。文同（字与可）是一位杰出的画家，尤其以画竹著称，开创了“湖州竹派”。苏洵曾许诺送给文同一些东西ямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямямям
作者信息
